Cổng RJ45 xuất hiện trên hầu hết máy tính, switch, router và camera IP, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng cách hoạt động của tám chân kết nối bên trong. Chỉ cần sắp xếp sai một cặp dây, đường truyền có thể giảm tốc độ hoặc hoạt động thiếu ổn định. Vì vậy, việc nắm rõ chuẩn T568A và T568B rất cần thiết.
Cổng RJ45 là gì?
Trước khi tìm hiểu thứ tự màu dây, cần phân biệt rõ cổng RJ45, đầu cắm RJ45 và chuẩn đấu dây. Đây là những khái niệm thường bị gọi chung trong quá trình thi công mạng.
Khái niệm cổng RJ45
RJ45 là viết tắt của Registered Jack 45. Cổng RJ45 là vị trí tiếp nhận đầu cắm dây mạng trên máy tính, router, switch, camera IP, đầu ghi hình và nhiều thiết bị Ethernet khác. Thông qua cổng này, thiết bị có thể kết nối với hệ thống mạng nội bộ hoặc truy cập Internet.
Đầu nối được gọi phổ biến là RJ45 có tám vị trí và tám điểm tiếp xúc, thường được mô tả bằng thuật ngữ 8P8C. Khi đầu dây được cắm vào cổng, tám chân kim loại sẽ tiếp xúc với các điểm dẫn điện tương ứng để truyền tín hiệu.
Trong thực tế, cần phân biệt ba thành phần. Cổng RJ45 là ổ cắm cái nằm trên thiết bị. Đầu cắm RJ45 là hạt mạng được gắn vào đầu cáp. T568A và T568B là hai cách sắp xếp tám lõi dây vào tám chân tiếp xúc.
Cấu tạo của đầu nối RJ45
Đầu cắm RJ45 thường có vỏ nhựa trong suốt để người thi công dễ quan sát thứ tự dây. Bên trong đầu cắm là tám rãnh dẫn dây và tám chân kim loại có nhiệm vụ tiếp xúc với lõi đồng.
Phía trên đầu cắm có lẫy nhựa dùng để cố định đầu dây trong cổng mạng. Phía sau có vị trí ép giữ vỏ cáp, giúp hạn chế lực kéo tác động trực tiếp lên các lõi dây nhỏ bên trong.
Không phải mọi đầu RJ45 đều dùng chung cho tất cả các loại cáp. Cáp Cat5e, Cat6, Cat6A, cáp lõi đặc, lõi mềm hoặc cáp chống nhiễu có thể yêu cầu đầu cắm khác nhau. Nếu sử dụng sai loại hạt mạng, lõi dây có thể tiếp xúc không chắc chắn hoặc không đạt hiệu năng thiết kế.
Cổng RJ45 có tác dụng gì?
RJ45 không chỉ là điểm kết nối vật lý giữa dây mạng và thiết bị. Chất lượng của cổng, đầu cắm và cách đấu dây đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng truyền dữ liệu của toàn tuyến.
Kết nối các thiết bị trong mạng Ethernet
Cổng RJ45 được sử dụng để kết nối máy tính với switch, router với modem, camera IP với đầu ghi hoặc Access Point với hệ thống mạng có dây.
Khi kết nối đúng kỹ thuật, dữ liệu được truyền qua các cặp dây xoắn bên trong cáp mạng. Tốc độ đường truyền không phụ thuộc riêng vào cổng RJ45 mà còn liên quan đến chuẩn Ethernet của thiết bị, cấp cáp, chiều dài tuyến và chất lượng thi công.
Một cổng có hình dạng RJ45 chưa chắc hỗ trợ cùng một tốc độ. Có thiết bị chỉ đạt 100 Mbps, trong khi thiết bị khác có thể hỗ trợ 1 Gbps, 2,5 Gbps hoặc cao hơn.
Truyền dữ liệu kết hợp cấp nguồn PoE
Trong hệ thống PoE, dây mạng có thể đồng thời truyền dữ liệu và cấp nguồn điện. Nhờ đó, camera IP, điện thoại IP hoặc bộ phát Wi-Fi không cần kéo riêng một đường dây nguồn tại vị trí lắp đặt.
Khả năng cấp nguồn không phụ thuộc vào việc đầu dây sử dụng RJ45 chuẩn A hay RJ45 chuẩn B. Hai chuẩn này chỉ quy định vị trí các cặp màu. Công suất PoE phụ thuộc vào thiết bị cấp nguồn, thiết bị nhận nguồn và chuẩn PoE đang được sử dụng.
Cách xác định sơ đồ chân RJ45
Sơ đồ chân RJ45 chỉ có ý nghĩa khi người thi công xác định đúng chiều quan sát của đầu cắm. Nếu đầu RJ45 bị xoay ngược, toàn bộ thứ tự từ chân 1 đến chân 8 cũng bị đảo theo.
Cách đánh số tám chân RJ45
Khi quan sát đầu cắm RJ45, hãy hướng mặt có tám chân kim loại về phía người nhìn và đặt phần lẫy nhựa xuống dưới. Chân ngoài cùng bên trái được tính là chân 1, sau đó đếm lần lượt đến chân 8 ở phía bên phải.
Đây là cách xác định thứ tự thường dùng khi bấm đầu mạng. Nếu đặt lẫy nhựa hướng lên trên, người thi công có thể vô tình xếp màu dây theo chiều ngược lại.
Đối với nhân mạng, ổ cắm âm tường hoặc patch panel, không nên suy luận thứ tự dây dựa trên mặt trước. Vị trí khe đấu phía sau có thể khác nhau tùy thiết kế của từng nhà sản xuất. Cần làm theo bảng màu T568A hoặc T568B được in trực tiếp trên sản phẩm.
Vai trò của bốn cặp dây xoắn
Cáp mạng thông dụng có tám lõi dây, được chia thành bốn cặp gồm cặp cam, cặp xanh lá, cặp xanh dương và cặp nâu. Mỗi cặp có một dây màu đặc và một dây màu trắng sọc tương ứng.
Các lõi dây được xoắn theo cặp nhằm giảm nhiễu điện từ và nhiễu xuyên âm. Vì vậy, việc xếp đúng số chân nhưng ghép sai cặp dây vẫn có thể làm suy giảm chất lượng tín hiệu.
Ethernet 10 Mbps và 100 Mbps chủ yếu sử dụng các cặp tại chân 1–2 và 3–6. Gigabit Ethernet sử dụng cả bốn cặp. Do đó, một tuyến cáp lỗi ở chân 4, 5, 7 hoặc 8 có thể vẫn kết nối ở 100 Mbps nhưng không đạt được tốc độ 1 Gbps.
Sơ đồ chân RJ45 chuẩn A
T568A là một trong hai sơ đồ màu tiêu chuẩn được sử dụng khi đấu đầu RJ45. Điểm nhận biết rõ nhất của chuẩn này là cặp xanh lá được đặt ở hai chân đầu tiên.
Thứ tự màu dây RJ45 chuẩn A
Với RJ45 chuẩn A, thứ tự màu dây từ chân 1 đến chân 8 là: trắng xanh lá, xanh lá, trắng cam, xanh dương, trắng xanh dương, cam, trắng nâu và nâu.
Trong cách sắp xếp này, cặp xanh lá nằm tại chân 1 và chân 2. Cặp cam nằm tại chân 3 và chân 6. Cặp xanh dương sử dụng chân 4 và chân 5, còn cặp nâu sử dụng chân 7 và chân 8.
Cách ghi nhớ đơn giản là T568A bắt đầu bằng cặp xanh lá. Hai cặp xanh dương và nâu giữ nguyên vị trí giống như ở chuẩn T568B.
Đặc điểm của T568A
RJ45 chuẩn A có thể sử dụng cho mạng Ethernet, Gigabit Ethernet và hệ thống PoE. Chuẩn này không bị giới hạn về tốc độ so với T568B nếu được thi công cùng loại cáp và đầu nối.
Khi một công trình đã sử dụng T568A tại patch panel và ổ cắm mạng, các điểm đấu bổ sung nên tiếp tục sử dụng chuẩn này. Việc đồng nhất giúp quá trình kiểm tra, bảo trì và thay thế thiết bị dễ dàng hơn.
Sơ đồ chân RJ45 chuẩn B
T568B có nguyên lý hoạt động tương tự T568A nhưng thay đổi vị trí của cặp cam và cặp xanh lá. Đây là cách đấu thường gặp trong nhiều hệ thống mạng văn phòng và dân dụng.
Thứ tự màu dây RJ45 chuẩn B
Với RJ45 chuẩn B, thứ tự màu dây từ chân 1 đến chân 8 là: trắng cam, cam, trắng xanh lá, xanh dương, trắng xanh dương, xanh lá, trắng nâu và nâu.
Ở chuẩn này, cặp cam nằm tại chân 1 và chân 2. Cặp xanh lá được đưa sang chân 3 và chân 6. Cặp xanh dương vẫn ở chân 4–5, còn cặp nâu vẫn nằm tại chân 7–8.
Có thể ghi nhớ T568B bằng cách nhận diện hai dây đầu tiên là trắng cam và cam. Đây cũng là điểm khác biệt dễ thấy nhất khi đặt hai sơ đồ A và B cạnh nhau.
Đặc điểm của T568B
T568B được sử dụng phổ biến nhưng không có tốc độ cao hơn T568A. Hai chuẩn có cùng hiệu năng truyền dẫn vì đều sử dụng bốn cặp dây xoắn theo đúng nguyên tắc của hệ thống cáp mạng.
Việc lựa chọn T568B thường xuất phát từ thói quen thi công hoặc yêu cầu đồng bộ với hệ thống có sẵn. Nếu mạng hiện tại đang sử dụng chuẩn B, các tuyến bổ sung cũng nên tiếp tục đấu theo chuẩn B.
Phân biệt RJ45 chuẩn A và RJ45 chuẩn B
Sự khác nhau giữa hai chuẩn không nằm ở số lượng chân hoặc khả năng truyền dữ liệu. Điểm khác biệt duy nhất là vị trí của hai cặp dây cam và xanh lá.
Khác nhau về thứ tự màu dây
Ở T568A, cặp xanh lá nằm tại chân 1–2 và cặp cam nằm tại chân 3–6. Với T568B, cặp cam được đưa lên chân 1–2, còn cặp xanh lá chuyển sang chân 3–6.
Như vậy, các chân thay đổi giữa hai chuẩn là chân 1, 2, 3 và 6. Bốn chân còn lại giữ nguyên vị trí màu dây.
T568A và T568B đều hỗ trợ Ethernet, Gigabit Ethernet và PoE. Không có căn cứ kỹ thuật để khẳng định chuẩn B nhanh hơn hoặc chuẩn A chống nhiễu tốt hơn.
Khác nhau khi đấu hai đầu cáp
Nếu hai đầu dây đều được đấu theo T568A hoặc đều theo T568B, kết quả là cáp thẳng. Đây là loại cáp được sử dụng phổ biến để kết nối máy tính, camera IP, router hoặc Access Point với switch.
Nếu một đầu được đấu theo T568A và đầu còn lại theo T568B, cặp chân 1–2 sẽ đổi vị trí với cặp chân 3–6. Cách đấu này tạo thành cáp chéo đối với mạng 10/100 Mbps.
Trước đây, cáp chéo thường được dùng để kết nối hai thiết bị cùng loại. Hiện nay, nhiều thiết bị đã hỗ trợ Auto-MDIX nên có thể tự nhận diện cặp truyền và nhận. Tuy nhiên, hệ thống mới vẫn nên dùng cáp thẳng nếu không có yêu cầu đặc biệt.
Nên lựa chọn RJ45 chuẩn A hay chuẩn B?
Việc lựa chọn chuẩn A hay chuẩn B không nên dựa trên nhận định chuẩn nào mạnh hơn. Yếu tố quan trọng nhất là tính đồng nhất trong toàn bộ hệ thống cáp.
Lựa chọn theo hệ thống hiện có
Nếu hệ thống đang sử dụng T568A, các đường dây mới nên tiếp tục dùng T568A. Nếu patch panel và ổ cắm hiện tại dùng T568B, phần mở rộng cũng nên giữ nguyên chuẩn B.
Sử dụng cùng một sơ đồ giúp kỹ thuật viên dễ nhận biết, đo kiểm và xử lý sự cố. Việc trộn lẫn hai chuẩn ngoài chủ đích có thể tạo thành cáp chéo hoặc gây nhầm lẫn trong quá trình bảo trì.
Lựa chọn khi thi công hệ thống mới
Với công trình mới, có thể chọn T568A hoặc T568B theo hồ sơ thiết kế, yêu cầu của chủ đầu tư hoặc quy định của đơn vị thi công.
Sau khi lựa chọn, cần áp dụng thống nhất tại patch panel, nhân mạng, dây đấu nối và hồ sơ hoàn công. Chuẩn màu được sử dụng cũng nên được ghi rõ trên nhãn hoặc tài liệu quản lý hệ thống.
Các lỗi thường gặp khi đấu đầu RJ45
Dù sơ đồ màu không quá phức tạp, nhiều lỗi vẫn xuất hiện nếu người thi công chỉ chú ý đến thứ tự dây mà bỏ qua cấu trúc cặp xoắn và loại đầu nối.
Cầm đầu RJ45 sai chiều
Khi đầu cắm bị xoay ngược, chân 1 và chân 8 sẽ đổi vị trí quan sát. Người thi công có thể nhớ đúng dãy màu nhưng vẫn bấm sai toàn bộ thứ tự.
Trước khi đưa dây vào hạt mạng, cần kiểm tra mặt chân kim loại, hướng của lẫy khóa và vị trí của dây đầu tiên.
Đấu đúng chân nhưng sai cặp dây
Nếu hai lõi thuộc các cặp khác nhau bị ghép lại, tuyến cáp có thể vẫn thông mạch nhưng khả năng chống nhiễu sẽ giảm. Lỗi này thường được gọi là split pair.
Để hạn chế lỗi, cần giữ nguyên từng cặp dây xoắn và chỉ tháo xoắn một đoạn ngắn gần điểm tiếp xúc. Không nên vuốt thẳng tám lõi dây trên một đoạn quá dài.
Sử dụng đầu cắm không phù hợp
Đầu RJ45 cần tương thích với kích thước lõi, đường kính lớp cách điện và cấp cáp. Đầu dùng cho cáp lõi mềm có thể không phù hợp với cáp lõi đặc, và đầu UTP không thay thế hoàn toàn cho đầu shielded.
Sau khi bấm, cần dùng máy kiểm tra để xác nhận đủ tám chân và phát hiện các lỗi như hở mạch, ngắn mạch, đảo dây hoặc sai cặp.
Kết luận
Cổng RJ45 là điểm kết nối quan trọng giữa cáp đồng xoắn đôi và các thiết bị Ethernet. RJ45 chuẩn A và RJ45 chuẩn B chỉ khác vị trí cặp cam và xanh lá, không khác nhau về tốc độ. Muốn hệ thống hoạt động ổn định, cần chọn đúng sơ đồ chân RJ45, giữ đồng nhất toàn tuyến và kiểm tra sau khi thi công.
Để lại một bình luận