IP Public và Private khác nhau ở phạm vi sử dụng, cách định tuyến và khả năng truy cập từ Internet. IP Public là địa chỉ mạng bên ngoài dùng để giao tiếp trên Internet. IP Private là địa chỉ dùng trong mạng nội bộ như gia đình, văn phòng, camera, máy in hoặc hệ thống doanh nghiệp.
IP Public và Private khác nhau như nào?
Để hiểu đúng IP Public và Private khác nhau như nào, cần nhìn theo hướng thiết bị đang giao tiếp trong mạng nội bộ hay giao tiếp ra Internet. Hai loại IP này có vai trò khác nhau, nhưng thường hoạt động cùng nhau thông qua router hoặc firewall.
IP Public là gì?
IP Public là địa chỉ IP có thể được định tuyến trên Internet. Đây là địa chỉ mà website, máy chủ, dịch vụ cloud hoặc hệ thống bên ngoài nhìn thấy khi mạng của bạn truy cập ra ngoài.
Trong gia đình hoặc văn phòng nhỏ, IP Public thường được cấp cho modem, router hoặc firewall ở cổng WAN. Các thiết bị bên trong như điện thoại, laptop, camera hoặc máy in không trực tiếp dùng IP Public để giao tiếp trong mạng nội bộ.
Ví dụ, khi bạn truy cập một website, website đó thường nhìn thấy IP Public của đường truyền Internet. Nó không nhìn thấy trực tiếp IP nội bộ của từng thiết bị trong nhà.
AWS mô tả địa chỉ public IPv4 là địa chỉ có thể truy cập qua Internet, còn trong nhiều mô hình cloud, địa chỉ public có thể được ánh xạ với địa chỉ private thông qua cơ chế NAT. Điều này cũng tương tự cách modem/router gia đình xử lý lưu lượng ra Internet.
IP Private là gì?
IP Private là địa chỉ IP chỉ dùng trong mạng nội bộ. Nó thường xuất hiện trên điện thoại, laptop, máy tính bàn, camera IP, máy in, NAS, đầu ghi hoặc Access Point trong cùng một mạng LAN.
Các địa chỉ IP Private không được định tuyến trực tiếp trên Internet. IANA nêu rõ các khối địa chỉ private được dành cho mạng riêng và không nên xuất hiện trên Internet công cộng.
Ví dụ, thiết bị trong nhà có thể dùng IP 192.168.1.10, 192.168.1.20 hoặc 192.168.1.30. Những địa chỉ này giúp các thiết bị nhận diện nhau trong mạng LAN.
Nếu muốn thiết bị dùng IP Private truy cập Internet, router sẽ dùng NAT để chuyển đổi lưu lượng từ IP nội bộ sang IP Public của đường truyền.
Vì sao một thiết bị có thể có cả IP Public và IP Private?
Trong thực tế, điện thoại hoặc laptop của bạn thường chỉ có IP Private trong mạng WiFi. Nhưng khi truy cập Internet, toàn bộ mạng gia đình hoặc văn phòng lại đi ra ngoài bằng một IP Public.
Điều này xảy ra nhờ NAT trên router. Router nhận lưu lượng từ nhiều thiết bị có IP Private, sau đó dịch ra IP Public để đi Internet. Khi dữ liệu phản hồi quay về, router chuyển lại đúng thiết bị bên trong.
Có thể hiểu đơn giản, IP Private giống như số phòng trong một tòa nhà. IP Public giống như địa chỉ tòa nhà trên bản đồ. Người ngoài chỉ cần biết địa chỉ tòa nhà, còn hệ thống bên trong sẽ chuyển thông tin đến đúng phòng.
Vì vậy, một thiết bị có thể mang IP Private trong mạng nội bộ, nhưng khi ra Internet lại được đại diện bởi IP Public của router.
Các dải IP Private thường gặp
IP Private không phải địa chỉ đặt tùy ý. IPv4 có các dải địa chỉ riêng đã được quy định để dùng trong mạng nội bộ. Đây là cơ sở quan trọng khi phân biệt IP Public và IP Private.
Dải 10.0.0.0/8
Dải 10.0.0.0/8 bao gồm các địa chỉ từ 10.0.0.0 đến 10.255.255.255. Đây là dải IP Private rất lớn, thường dùng trong doanh nghiệp, trường học, hệ thống nhiều chi nhánh hoặc mạng có nhiều VLAN.
Ví dụ, công ty có thể dùng 10.10.10.x cho nhân viên, 10.10.20.x cho camera, 10.10.30.x cho máy chủ và 10.10.40.x cho WiFi khách.
Dải này phù hợp với hệ thống cần mở rộng vì số lượng địa chỉ rất lớn. Tuy nhiên, nếu không quản lý rõ sơ đồ IP, mạng doanh nghiệp dễ bị trùng subnet khi kết nối VPN hoặc liên kết nhiều chi nhánh.
Dải 172.16.0.0/12
Dải 172.16.0.0/12 bao gồm từ 172.16.0.0 đến 172.31.255.255. Đây cũng là dải IP Private theo RFC 1918, thường dùng trong doanh nghiệp, cloud, lab kỹ thuật hoặc hệ thống nội bộ có quy hoạch riêng.
Điểm dễ nhầm là không phải toàn bộ dải 172.x.x.x đều là IP Private. Chỉ từ 172.16.x.x đến 172.31.x.x mới thuộc dải private phổ biến.
Ví dụ, 172.20.1.10 là IP Private. Nhưng 172.32.1.10 không thuộc dải private RFC 1918. Nếu dùng nhầm dải public trong mạng nội bộ, hệ thống có thể phát sinh lỗi định tuyến hoặc xung đột truy cập.
Dải 192.168.0.0/16
Dải 192.168.0.0/16 bao gồm từ 192.168.0.0 đến 192.168.255.255. Đây là dải phổ biến nhất trong mạng gia đình và văn phòng nhỏ.
Người dùng thường thấy các địa chỉ như 192.168.1.1, 192.168.0.1, 192.168.1.10 hoặc 192.168.100.1. Trong đó, 192.168.1.1 thường là địa chỉ quản trị modem/router ở nhiều hệ thống.
Dải này dễ dùng và dễ nhớ. Tuy nhiên, khi kết nối nhiều văn phòng qua VPN, việc nhiều nơi cùng dùng 192.168.1.x có thể gây trùng lớp mạng. Khi đó, kỹ thuật viên cần đổi subnet hoặc cấu hình định tuyến phù hợp.
Lưu ý dải 100.64.0.0/10 và CGNAT
Dải 100.64.0.0/10 thường xuất hiện khi nhà mạng dùng CGNAT. Đây không phải dải IP Private RFC 1918 như 10.x.x.x, 172.16–31.x.x hoặc 192.168.x.x.
RFC 6598 quy định 100.64.0.0/10 là Shared Address Space, dùng cho môi trường chia sẻ địa chỉ giữa thiết bị khách hàng và hệ thống NAT của nhà cung cấp dịch vụ.
Nếu modem/router của bạn nhận IP WAN dạng 100.64.x.x đến 100.127.x.x, khả năng cao đường truyền đang qua CGNAT. Khi đó, việc mở port camera, NAS, VPN hoặc server từ Internet vào nhà có thể không hoạt động theo cách thông thường.
Cách kiểm tra IP Public và IP Private
Sau khi phân biệt IP Public và IP Private, sau đây là cách kiểm tra IP Public và IP Private. IP Public thường kiểm tra qua Internet hoặc giao diện WAN của router. IP Private thường kiểm tra trên thiết bị đang kết nối mạng LAN hoặc WiFi.
Cách kiểm tra IP Public
Cách đơn giản nhất là mở trình duyệt và tìm “what is my IP”. Kết quả hiển thị thường là IP Public mà website bên ngoài nhìn thấy.
IP Public này có thể là IP của modem/router, IP của nhà mạng trong trường hợp CGNAT, hoặc IP của VPN nếu bạn đang bật VPN. Vì vậy, khi kiểm tra cần tắt VPN nếu muốn xem IP thật của đường truyền.
Bạn cũng có thể đăng nhập modem/router và xem mục WAN, Internet Status hoặc Network Status. Nếu IP WAN trên router trùng với IP hiển thị trên website kiểm tra IP, khả năng cao router đang nhận IP Public trực tiếp.
Cách kiểm tra IP Private trên điện thoại và máy tính
Trên điện thoại, có thể vào phần WiFi, chọn mạng đang kết nối và xem thông tin địa chỉ IP. Địa chỉ này thường là IP Private do router cấp.
Trên Windows, có thể mở Command Prompt và dùng lệnh ipconfig. Hãy xem dòng IPv4 Address của card mạng WiFi hoặc Ethernet đang dùng. Địa chỉ như 192.168.1.25 hoặc 10.0.0.15 thường là IP Private.
Trên macOS, có thể vào System Settings, chọn Network, chọn WiFi hoặc Ethernet, sau đó xem địa chỉ IP. Trên Linux, có thể dùng lệnh ip addr hoặc xem trong phần cài đặt mạng.
Lifewire cũng phân biệt public IP là địa chỉ bên ngoài của mạng, còn private IP là địa chỉ nội bộ dùng cho thiết bị trong mạng cục bộ.
Cách kiểm tra IP WAN trên modem/router
IP WAN là địa chỉ mà modem/router nhận từ phía nhà mạng. Đây là thông tin quan trọng để biết bạn có IP Public trực tiếp hay đang nằm sau NAT của nhà mạng.
Để kiểm tra, hãy đăng nhập vào trang quản trị modem/router. Sau đó tìm mục WAN, Internet, Status hoặc Broadband. Ghi lại địa chỉ IP WAN đang hiển thị.
Nếu IP WAN thuộc dải 10.x.x.x, 172.16–31.x.x, 192.168.x.x hoặc 100.64–100.127.x.x, router không nhận IP Public trực tiếp. Trường hợp này có thể là double NAT hoặc CGNAT.
Nếu IP WAN trùng với IP Public kiểm tra trên Internet, đường truyền có thể đang có IP Public trực tiếp. Đây là điều kiện quan trọng nếu muốn mở port hoặc truy cập từ xa bằng IP.
Kết luận
IP Public và Private khác nhau ở phạm vi sử dụng và khả năng truy cập. IP Public dùng để giao tiếp trên Internet, còn IP Private dùng trong mạng nội bộ như gia đình, văn phòng hoặc doanh nghiệp. Khi cần kiểm tra, hãy xem IP Public trên Internet, IP Private trên thiết bị và IP WAN trên router để biết mạng có IP Public thật hay đang qua NAT/CGNAT.
Để lại một bình luận