Modem là gì thường bị nhầm với router hoặc bộ phát Wifi vì thiết bị nhà mạng hiện nay đã tích hợp nhiều chức năng trong cùng một hộp. Bài viết dưới đây tập trung giải thích modem Wifi là gì, chức năng, cấu tạo, các loại modem phổ biến và trường hợp cần lắp thêm router riêng.
Modem là gì?
Modem là thiết bị giúp thiết lập kết nối giữa hạ tầng của nhà cung cấp dịch vụ Internet và mạng của người dùng. Thiết bị tiếp nhận tín hiệu từ đường truyền, xử lý tín hiệu và chuyển dữ liệu sang dạng mà máy tính hoặc hệ thống mạng có thể sử dụng.
Modem kết nối người dùng với nhà cung cấp Internet
Modem được đặt tại điểm đầu cuối của đường truyền Internet. Một đầu thiết bị kết nối với hạ tầng của nhà cung cấp dịch vụ, còn đầu kia kết nối với máy tính, router hoặc mạng nội bộ.
Loại tín hiệu modem xử lý phụ thuộc vào công nghệ truy nhập Internet. Modem DSL nhận tín hiệu qua dây điện thoại. Modem cáp sử dụng cáp đồng trục. Modem 4G hoặc 5G truy cập Internet thông qua SIM và mạng di động.
Với Internet cáp quang, thiết bị tại nhà người dùng thường là ONT. Thiết bị này tiếp nhận tín hiệu quang từ nhà mạng rồi chuyển thành dữ liệu Ethernet, Wifi, điện thoại hoặc IPTV.
Sau khi kết nối với nhà cung cấp Internet, modem đưa dữ liệu đến router hoặc thiết bị đầu cuối. Nếu modem tích hợp sẵn router, thiết bị có thể tiếp tục chia sẻ kết nối cho nhiều máy trong cùng một mạng.
Có thể hiểu đơn giản, modem là cửa ngõ tiếp nhận Internet từ bên ngoài. Nếu không có modem hoặc thiết bị đầu cuối tương đương, hệ thống mạng gia đình không thể giao tiếp trực tiếp với hạ tầng của nhà cung cấp.
Modem có nhất thiết phải phát được Wifi không?
Modem không bắt buộc phải phát Wifi. Một modem thuần chỉ cần xử lý đường truyền Internet và cung cấp đầu ra mạng, thường thông qua cổng Ethernet.
Trong mô hình sử dụng thiết bị riêng biệt, modem kết nối với đường truyền của nhà cung cấp. Từ modem, một dây mạng được nối đến cổng WAN trên router. Router sau đó tạo mạng LAN và phát Wifi cho điện thoại, máy tính cùng các thiết bị khác.
Tuy nhiên, modem do nhà mạng cung cấp hiện nay thường tích hợp thêm router và Access Point. Vì vậy, cùng một thiết bị có thể vừa nhận Internet, vừa cấp địa chỉ IP, vừa có cổng LAN và phát sóng Wifi.
Đây là lý do nhiều người mặc định mọi modem đều có Wifi. Trên thực tế, khả năng phát Wifi chỉ xuất hiện khi thiết bị được tích hợp thêm bộ phát không dây.
Muốn nhận biết, người dùng có thể kiểm tra ăng-ten, đèn WLAN hoặc Wi-Fi và phần cài đặt SSID. Nếu thiết bị không có các thành phần này, modem có thể chỉ thực hiện chức năng xử lý đường truyền.
Modem Wifi là gì?
Modem Wifi là thiết bị tích hợp chức năng nhận đường truyền Internet, định tuyến dữ liệu và phát sóng không dây. Đây là loại thiết bị được sử dụng phổ biến trong gia đình, văn phòng nhỏ và các gói Internet do nhà mạng cung cấp.
Modem Wifi là thiết bị tích hợp nhiều chức năng
Một modem Wifi thường kết hợp modem hoặc bộ phận kết cuối đường truyền, router, switch mạng và Access Point trong cùng một thiết bị.
Bộ phận modem tiếp nhận kết nối từ nhà cung cấp Internet. Router quản lý luồng dữ liệu giữa mạng nội bộ và Internet. Switch tích hợp cung cấp các cổng LAN để kết nối có dây. Access Point tạo mạng Wifi cho thiết bị không dây.
Với đường truyền cáp quang, thiết bị được gọi phổ biến là modem Wifi thường là ONT tích hợp router. Cáp quang được cắm trực tiếp vào ONT, sau đó thiết bị chia sẻ kết nối qua Wifi hoặc cổng LAN.
Thiết kế tích hợp giúp giảm số lượng thiết bị, dây nguồn và dây mạng cần sử dụng. Người dùng chỉ cần cấu hình trên một giao diện quản trị để đổi tên Wifi, thay mật khẩu, kiểm tra thiết bị kết nối hoặc quản lý mạng khách.
Hạn chế của thiết bị tích hợp là khả năng nâng cấp không linh hoạt. Nếu vùng phủ sóng hoặc hiệu năng Wifi không đáp ứng nhu cầu, người dùng thường phải lắp thêm router hoặc hệ thống Mesh riêng.
Các chức năng chính của modem Wifi
Chức năng đầu tiên của modem Wifi là tiếp nhận đường truyền Internet. Tùy công nghệ, thiết bị có thể kết nối với dây điện thoại, cáp đồng trục, cáp quang hoặc mạng di động.
Sau đó, bộ định tuyến tạo mạng nội bộ và chuyển dữ liệu giữa các thiết bị với Internet. Modem Wifi thường cấp địa chỉ IP tự động thông qua DHCP, thực hiện NAT và kiểm soát lưu lượng đi qua mạng.
Thiết bị còn phát sóng Wifi trên băng tần 2.4 GHz, 5 GHz hoặc cả hai. Những mẫu mới có thể hỗ trợ Wifi 6, Wifi 6E hoặc nhiều luồng dữ liệu đồng thời.
Các cổng LAN cho phép kết nối máy tính, TV, switch, đầu ghi camera hoặc hệ thống thiết bị cần độ ổn định cao. Kết nối có dây thường ít bị ảnh hưởng bởi vật cản và nhiễu sóng hơn Wifi.
Ngoài ra, modem Wifi có thể hỗ trợ tường lửa, mạng khách, kiểm soát truy cập, giới hạn thiết bị, chuyển tiếp cổng và quản lý từ xa. Một số thiết bị do nhà mạng cung cấp còn tích hợp cổng điện thoại, IPTV hoặc khả năng đồng bộ với hệ thống Mesh.
Như vậy, khi tìm hiểu modem Wifi là gì, có thể hiểu đây là thiết bị mạng đa chức năng, không chỉ đơn thuần làm nhiệm vụ phát Wifi.
Cấu tạo cơ bản của modem Wifi
Cấu tạo modem Wifi thay đổi theo công nghệ đường truyền và phân khúc sản phẩm. Tuy nhiên, phần lớn thiết bị đều có cổng nhận Internet, các giao diện mạng nội bộ và bộ phận xử lý tín hiệu không dây.
Cổng kết nối đường truyền
Cổng kết nối đầu vào giúp modem giao tiếp với hạ tầng của nhà cung cấp Internet. Đây cũng là đặc điểm quan trọng để phân biệt modem Wifi với router Wifi thông thường.
Modem DSL sử dụng cổng DSL, thường có kích thước nhỏ hơn cổng mạng RJ45. Cổng này nhận tín hiệu Internet qua đường dây điện thoại bằng đồng.
Modem cáp sử dụng đầu nối cáp đồng trục. Loại đầu nối này có dạng tròn và được vặn chặt vào thiết bị để bảo đảm tín hiệu ổn định.
ONT cáp quang có cổng Optical hoặc PON. Dây quang được đấu trực tiếp vào cổng này. Người dùng không nên tự ý tháo, gập hoặc nhìn trực tiếp vào đầu sợi quang vì có thể làm suy giảm tín hiệu và gây mất kết nối.
Modem 4G, 5G thường có khe cắm SIM. Một số thiết bị còn có cổng lắp ăng-ten ngoài để tăng khả năng thu sóng ở khu vực tín hiệu yếu.
Router Wifi thông thường không có các cổng DSL, quang hoặc khe SIM. Thiết bị thường nhận Internet qua cổng WAN Ethernet từ một modem hoặc ONT đặt phía trước.
Cổng LAN và các giao diện phụ
Cổng LAN trên modem Wifi dùng để kết nối thiết bị bằng dây mạng RJ45. Các cổng này thường được đánh số LAN1, LAN2, LAN3 và LAN4.
Tốc độ cổng LAN có thể là 100 Mbps, 1 Gbps hoặc 2.5 Gbps. Nếu gói Internet có tốc độ cao nhưng thiết bị chỉ có cổng 100 Mbps, tốc độ truyền thực tế qua dây sẽ bị giới hạn.
Một số modem Wifi có cổng điện thoại để sử dụng dịch vụ thoại qua mạng. Cổng USB có thể được dùng để chia sẻ bộ nhớ, máy in hoặc kết nối dự phòng, tùy thiết kế và phần mềm của thiết bị.
Nút WPS cho phép kết nối nhanh thiết bị không dây mà không cần nhập mật khẩu theo cách thông thường. Tuy nhiên, người dùng có thể tắt WPS nếu không sử dụng để hạn chế rủi ro truy cập ngoài ý muốn.
Nút Reset có nhiệm vụ khôi phục cấu hình mặc định. Không nên nhấn nút này khi chưa có thông tin cấu hình đường truyền, vì thao tác có thể xóa cài đặt Internet, Wifi, IPTV và các dịch vụ khác.
Bộ phát Wifi, bộ xử lý và bộ nhớ
Bộ phát Wifi gồm mạch vô tuyến, ăng-ten và phần mềm điều khiển mạng không dây. Thiết bị có thể sử dụng ăng-ten ngoài hoặc ăng-ten được đặt bên trong vỏ.
Modem Wifi băng tần kép có thể phát đồng thời mạng 2.4 GHz và 5 GHz. Băng tần 2.4 GHz có vùng phủ rộng hơn, còn 5 GHz thường cung cấp tốc độ cao và ít nhiễu hơn ở khoảng cách gần.
Bộ xử lý chịu trách nhiệm định tuyến dữ liệu, NAT, tường lửa, mã hóa Wifi và quản lý các kết nối đồng thời. Hiệu năng của bộ xử lý ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng khi nhiều thiết bị cùng truy cập.
Bộ nhớ RAM lưu trạng thái hoạt động và dữ liệu tạm thời. Bộ nhớ flash lưu firmware cùng các thiết lập như tên Wifi, mật khẩu, tài khoản quản trị và cấu hình đường truyền.
Modem Wifi có phần cứng yếu có thể bị quá tải khi số lượng thiết bị tăng cao. Biểu hiện thường gặp là mạng chậm, độ trễ cao, thiết bị mất kết nối hoặc phải khởi động lại thường xuyên.
Các loại modem phổ biến hiện nay
Modem được phân loại chủ yếu theo công nghệ đường truyền mà thiết bị hỗ trợ. Mỗi loại modem chỉ có thể hoạt động với hạ tầng và tiêu chuẩn tương ứng.
Modem DSL
Modem DSL truyền dữ liệu qua đường dây điện thoại bằng đồng. Các công nghệ phổ biến trước đây gồm ADSL, ADSL2+ và VDSL.
Thiết bị sử dụng cổng DSL để nhận tín hiệu. Một bộ chia tín hiệu có thể được lắp để tách đường Internet và đường điện thoại.
Modem DSL thuần chỉ chuyển kết nối thành Ethernet. Trong khi đó, DSL modem Wifi tích hợp thêm router, cổng LAN và bộ phát không dây.
Loại modem này từng được sử dụng rộng rãi nhưng hiện đã giảm dần do nhiều khu vực chuyển sang Internet cáp quang.
Modem cáp đồng trục
Modem cáp kết nối Internet qua hạ tầng truyền hình cáp. Thiết bị sử dụng cáp đồng trục và xử lý tín hiệu cao tần được truyền trên đường cáp.
Đầu ra của cable modem thường là cổng Ethernet để kết nối với router. Một số thiết bị tích hợp sẵn router Wifi và nhiều cổng LAN.
Modem cáp phải tương thích với tiêu chuẩn và hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ. Người dùng không thể tùy ý sử dụng mọi mẫu modem nếu thiết bị chưa được nhà mạng hỗ trợ hoặc cấp quyền truy cập.
ONT hoặc gateway cáp quang
ONT là thiết bị đầu cuối được sử dụng phổ biến trong mạng FTTH. Thiết bị nhận tín hiệu quang từ hệ thống của nhà mạng và chuyển thành các kết nối phù hợp với người dùng.
ONT có thể chỉ cung cấp cổng Ethernet. Tuy nhiên, các thiết bị được lắp trong gia đình thường tích hợp thêm router, Wifi, cổng điện thoại và IPTV.
Đèn PON thể hiện trạng thái kết nối với mạng quang. Đèn LOS thường liên quan đến việc thiết bị không nhận được tín hiệu quang phù hợp. Khi LOS sáng đỏ hoặc nhấp nháy, người dùng nên kiểm tra dây quang và liên hệ nhà mạng.
Mặc dù gọi ONT là “modem quang” chưa hoàn toàn chính xác về mặt kỹ thuật, cách gọi này vẫn phổ biến vì thiết bị đảm nhiệm vị trí tương tự modem trong hệ thống mạng gia đình.
Modem 4G và 5G
Modem 4G, 5G sử dụng SIM để truy cập mạng di động. Thiết bị có thể ở dạng USB, bộ phát Wifi cầm tay hoặc router cố định.
Loại modem này phù hợp với khu vực chưa có cáp quang, nhu cầu di chuyển hoặc kết nối Internet dự phòng. Người dùng chỉ cần lắp SIM có gói dữ liệu phù hợp để sử dụng.
Tốc độ và độ ổn định phụ thuộc vào vùng phủ sóng, vị trí lắp đặt, băng tần và mức độ tải của trạm phát.
Router 4G hoặc 5G cố định thường tích hợp cổng LAN, Wifi và khả năng lắp ăng-ten ngoài. Vì đã có modem di động bên trong, thiết bị có thể kết nối trực tiếp với mạng nhà cung cấp mà không cần modem riêng.
Khi nào nên dùng thêm router riêng?
Modem Wifi do nhà mạng cung cấp thường đáp ứng nhu cầu truy cập Internet cơ bản. Tuy nhiên, người dùng nên lắp thêm router nếu vùng phủ sóng yếu, số lượng thiết bị lớn hoặc cần các tính năng quản lý nâng cao.
Nhà nhiều tầng, nhiều phòng hoặc có tường dày thường xuất hiện vùng sóng yếu. Router mạnh hơn hoặc hệ thống Mesh có thể cải thiện vùng phủ và giảm tình trạng mất kết nối khi di chuyển.
Router riêng cũng phù hợp khi modem Wifi cũ chỉ hỗ trợ chuẩn Wifi thấp, cổng mạng chậm hoặc không xử lý tốt nhiều kết nối đồng thời. Những thiết bị mới có thể cung cấp Wifi 6, cổng Gigabit, kiểm soát băng thông và quản lý mạng khách tốt hơn.
Nếu giữ modem Wifi làm thiết bị định tuyến chính, router mới có thể được đặt ở chế độ Access Point. Khi đó, router chỉ mở rộng mạng có dây và Wifi, không tạo thêm một lớp định tuyến.
Nếu muốn router riêng quản lý toàn bộ mạng, modem hoặc ONT có thể được chuyển sang Bridge Mode khi thiết bị và nhà mạng hỗ trợ. Router mới sẽ nhận địa chỉ Internet và thực hiện NAT, DHCP, tường lửa.
Không nên để cả modem và router cùng định tuyến nếu không cần thiết. Cấu hình này tạo hai lớp NAT, có thể ảnh hưởng đến mở cổng, camera từ xa, VPN, trò chơi trực tuyến và một số dịch vụ yêu cầu kết nối trực tiếp.
Kết luận
Modem là gì có thể hiểu là thiết bị kết nối mạng người dùng với đường truyền của nhà cung cấp Internet. Modem Wifi tích hợp thêm router, cổng LAN và bộ phát không dây. Tùy hạ tầng, thiết bị có thể là modem DSL, modem cáp, ONT cáp quang hoặc modem 4G, 5G. Hiểu đúng chức năng giúp lựa chọn và nâng cấp mạng phù hợp.
Để lại một bình luận